Terapie Ekspresyjne.



Terapie Ekspresyjne.

Terapie Ekspresyjne to nazwa jednego z nowszych nurtów arteterapii. Nurt ten zaczął rodzić się w latach 60-tych w USA, a krystalizował się w latach 80-tych . Za jednego z pionierów tego nurtu uważa się Anne Halprin. Zaczynała od działań artystycznych w wywodzących się z tańca współczesnego i eksperymentalnego teatru tańca oraz działań na rzecz edukacji i rozwoju człowieka poprzez taniec. Z tego ewoluowały jej najbardziej znane działania terapeutyczno artystyczne: warsztaty teatralno-taneczne poświęcone ważnym kwestiom społecznym: integracji białych i czarnych, chorym na AIDS, czy raka. (Przedstawienia te powstawały latach 60-tych i 80-tych, w okresie kiedy w USA kwestia różnic rasowych czy unikania chorych na AIDS była żywym i nie rozwiązanym problemem). Anna Halprin , która nadal, w wieku 87 lat naucza, występuje i prowadzi warsztaty jest nie tylko wybitnym przedstawicielem tańca współczesnego (ponad 60 lat na scenie) ale także pionierem wykorzystania teatru tańca jako współczesnego rytuału terapeutycznego i formy pracy z żywym mitem.
Według szwajcarskiego muzyka i nauczyciela terapii ekspresyjnych kierunek ten inspirowany był praca teatru Grotowskiego. Paulo Knil współpracował z teatrem Grotowskiego w Polsce, następnie gościł u siebie w Szwajcarii kilku aktorów z tego teatru. Zapoznał się z metodami pracy teatru Grotowskiego, które następnie zainspirowały wybitnych amerykańskich nauczycieli i przedstawicieli tego kierunku.
Charakterystyczne dla terapii ekspresyjnych jest podejście intermodalne: łączenie różnych form ekspresji artystycznej tańca, teatru, rytuału, działań, plastycznych, terapii poezją, pracy z dźwiękiem.
Inna charakterystyczna cecha tego nurtu to podejście humanistyczne i nie diagnozowanie. Na przykład nie diagnozuje się mandal uczestników warsztatów ale prowadzący wspólnie omawia je z uczestnikami, dzieląc się własnymi wrażeniami. Znaczenie mandal wylania się w procesie terapeutycznego dialogu. Terapie ekspresyjne w szczególności nadają się do pracy w obszarze rozwoju osobistego.
Jako przykład rytuału terapeutycznego terapii ekspresyjnych może posłużyć, stworzony przez Annę Halprin Bieg Ziemi, terapeutyczny teatr tańca, który powstał na moich warsztatach w wyniku inspiracji metodami Anny Halprin.

Bieg Ziemi.

Bieg Ziemi ewoluował z artystyczno terapeutycznych działań Anny Halprin. W poszukiwaniu żywego połączenia tańca z życiem, Halprin zwróciła się w kierunku rytuału terapeutycznego, który rozumiała jako takie wykorzystanie sztuki, na przykład teatru tańca, które pomaga rozwiązywać problemy z codziennego życia społeczności.
Bieg ziemi jest forma rytuału terapeutycznego wykonywanego w intencji pokoju na ziemi. W trakcie biegu uczestnicy wyrażają na głos intencję dla pokoju na ziemi, następnie biegną do rytmu bębnów tworząc żywą mandale w intencji pokoju. Brałem udział w takim biegu dwa razy. Raz w Mountain Home Studio w Californi-prywatnym studio tańca Anny Hallprin. Drugi raz w trakcie jej warsztatów w Paryżu.
Bieg Ziemi jest z pewnością jednym z najmocniejszych rytuałów terapeutyczno tanecznych w jakich brałem udział. Jego struktura i forma jest prosta i głęboka.
Uczestnicy biegu stają tworząc kwadrat, którego każdy bok jest zwrócony w jednym z kierunków świata, na wschód, zachód, północ i południe. Bieg rozpoczyna osoba, która pierwsza wypowiada swoją intencję dla ziemi. Na przykład: biegnę w intencji żeby na ziemi nie było głodu, biegnę w intencji, żeby dzieci na ziemi były szczęśliwe, biegnę w intencji pokoju na ziemi, biegnę w intencji uzdrowienia mojej rodziny i moich przodków. Biegnący zaczynają poruszać się po okręgach. Zewnętrzny okręg idzie w prawo, wewnętrzny w lewo, centrum można stać nieruchomo. Dzieje się to przy dźwiękach bębnów. Biegnący tworzą żywą mandale, wir energii w intencji pokoju na ziemi.
Prowadziłem taki bieg kilkakrotnie na swoich warsztatach i za każdym razem było to jedno z najmocniejszych przeżyć dla uczestników.

Terapeutyczny Teatr Tańca.
Terapeutyczny teatr tańca powstał w wyniku inspiracji założeniami terapii ekspresyjnych i spotkaniem z teatrem tańca Anny Halprin. Metoda ta opiera się głównie na improwizacji tańca i składa się obecnie z 4 etapów. Warsztat zaczyna się od rozgrzewki i integracji grupy, następnie przechodzi się do wyboru tematu z, którym grupa będzie pracować. Może być to wspólny temat dotyczący wszystkich lub temat dotyczący jednej osoby, jeżeli grupa zgodzi się na odgrywanie w tańcu jej tematu.
W trakcie teatru przechodzi się przez 4 etapy:
Wytrząsanie, odreagowanie, uzdrowienie i afirmację.
Wytrząsanie-współczesny pionier terapii traumy (Peter Levin) twierdzi, że drżenie całego ciała i potrząsanie nim, jest skuteczną forma odreagowania napięcia i może być z powodzeniem stosowane w terapii traumatycznych przeżyć. Ruchy potrząsania ciałem występują w wielu uzdrawiających tańcach świata jak i w chińskim czi kung (ćwiczeniach leczniczych) i przypisuje się im podobne znaczenie. W pierwszej fazie, przy muzyce bębnów, wytrząsa się napięcie i uwalnia stres związany przepracowywanym problemem.
Odreagowanie-polega na odegraniu w tańcu postaci mającej problem, czy wyrażeniu związanych z nim emocji w tańcu. Poprzez odgrywanie w tańcu problemu i wyrażaniu związanych z nim uczuć dochodzi od uwolnienia napięcia i lepszego poznania siebie.
Uzdrowienie-według Mary Chace odegranie w tańcu rozwiązania problemu, może spowodować rozwiązanie w rzeczywistości problemu osoby tańczącej. W tym wypadku taniec staje się żywą metaforą rozwiązania.
Afirmacja. Taniec może być też formą afirmacji. Odgrywając w tańcu wizję osiągnięcia celu, czy rozwiązania problemu, można zmobilizować w sobie ukryty potencjał, który to umożliwi.
Metoda ta okazała się prosta i skuteczna. Została sprawdzona w trakcie wielu warsztatów i obozów poświeconych pracy z różnymi formami terapii ekspresyjnych. Wielu uczestników teatru relacjonowało, że doświadczyli uwolnienia napięć, poczuli się lżej, czy coś zmieniło się w nich na głębokim poziomie. Wiele osób zastanawia się jak to się dzieje, że odgrywające osoby, w dokładny sposób, odzwierciedlają różne aspekty sytuacji osoby, której temat jest odgrywany, nawet, jeżeli i nich nie wiedza.
Wielokrotnie można było zaobserwować, że jeżeli odgrywa się w tatrze tańca temat podany przez jednego z uczestników, Istotne zmiany zachodzą zarówno u odgrywających teatr aktorów jak i u widzów oglądających przedstawienie.
Osoby zainteresowane zgłębianiem metod terapii ekspresyjnych mogą wziąć udział w cyklu warsztatów terapii ekspresyjnych, gdzie można poznać między innymi metody pracy z tańcem, terapeutyczny teatr tańca, mandale, wizualizacje, terapię poezją i metody pracy z ciałem.

Autor dr Mateusz Wiszniewski arteterapeuta, instruktor czi kung-Healing Dao i nauczyciel hawajskiego tańca Hula i masażu Lomilomi. Prowadzi warsztaty technik relaksacyjnych i wizualizacji od 1994 roku i warsztaty terapii ekspresyjnych od 2000.
Jest autorem książek: Potęga Wizualizacji, Zrelaksuj Się i Żyj Twórczo, Uzdrawiający Taniec. Oraz twórcą autorskiego programu rozwoju osobistego i kursu dla instruktorów: Akademia Terapii Ekspresyjnych.

Kontakt: mateuszwiszniewski@poczta.onet.pl, 605 35 77 11, 791 927 957