Terapia Poezją.


Terapia Poezją.

Wszyscy wiedzą, że kropla zawiera się w oceanie
Ale niewielu wie, że ocean zawiera się w kropli.
(Suficka Mądrość).

Słowa poezji mogą pokazać nam świat inaczej niż widzieliśmy go do tej pory.
Otworzyć nowe bramy, wszechświaty rozumienia i doświadczenia.
Przekonanie o terapeutycznej mocy słowa jest tak stare jak ludzkość. W medycynie archaicznej, szaman, czy znachor poprzez moc swoich słów, rytm, rym, pieśń, czy opowieść, wspierał terapeutyczne działanie innych zabiegów leczniczych takich jak podawanie ziół itp.
We wszystkich kulturach świata ludzie pomagają sobie w trudnych chwilach śpiewając ballady lub pieśni, czy recytując wiersze aby łatwiej sobie poradzić z trudnymi uczuciami i wewnętrznym zamieszaniem.
Już w czasach Starożytnej Grecji łączono poezję z procesem leczenia i uzdrawiania. Bóg-Apollo Grecki-bóg słońca i uzdrawiania był także patronem muzyki i poezji.
Czy to połączenie poezji i uzdrawiania w mitologii było przypadkowe? Z pewnością nie. Jak wiemy, dzięki pracom Junga, symbolika mitologiczna zawiera w sobie głęboką życiową i psychologiczną mądrość.
Ze współczesnego punktu widzenia można przypuszczać, że terapeutyczne zastosowanie słowa w formie poezji śpiewanej, grecka forma rytmicznej recytacji, mogło mieć głębokie terapeutyczne działanie na umysł pacjenta.
Z jednej strony sprzyjając uwalnianiu i przeżywaniu stłumionych uczuć-proces katharsis, z drugiej wspierając powstawanie stanów głębokiej relaksacji i odprężenia, doprowadzając do wglądu w przyczyny choroby, czy powodując zmiany wzorców myślenia.
Terapeutyczne efekty poezji są analogiczne do terapeutycznych efektów bajkoterapii, czy pracy z metaforą terapeutyczną lub hipnoterapii eriksonowskiej, wzbogaconych jednak tym, że wypowiadane treści mają przy tym walory poetyckie, a w przypadku starożytnej greckiej poezji także rytmiczne i muzyczne, jeżeli towarzyszyła recytacji poezji gra na lirze.
Można przypuszczać, że w mistrzowskim wykonaniu recytacja rytmicznego wiersza, której towarzyszyła gra na lirze mogła mięć silny terapeutyczny wpływ na stan emocji i umysłu słuchających osób.
Słuchanie wiersza umożliwia odczuwanie i wyobrażanie sobie przy jednoczesnym myśleniu o tym co się odczuwa. W ten sposób łączy głowę z sercem”- myślenie z odczuwaniem.
W USA uznaje się, że pierwsze formy zastosowania terapii poezją miały miejsce już w końcu XIX wieku, kiedy „ojciec amerykańskiej psychiatrii” Benjamin Rush wykorzystywał poezje w oddziale psychiatrycznym szpitala w Pensylwanii.
Terapię poezją można zdefiniować jako intencjonalne wykorzystanie poezji i innych form literackich w celu wspierania terapii i rozwoju osobistego.
Certyfikowany terapeuta poezją i wykładowca w szkole psychologii John Fox podaje, że poezja pomaga wyrazić to co esencjonalne w doświadczeniu, zintegrować oddzielone fragmenty siebie i życia, działa jako remedium, które może wzmocnić na poziomie fizycznym, emocjonalnym i mentalnym, pomaga czuć się żywym zamiast znieczulonym, pomaga badać i transformować bolesne uczucia, pomaga określić i nazwać gdzie byliśmy w naszym życiu, gdzie jesteśmy i dokąd zmierzamy, ułatwia kontakt z wewnętrzną mądrością-ludzie są często zdziwieni mądrością ich serca i duszy, która ujawnia się w trakcie pisania wierszy.
W roku 1969 powstała w USA organizacja Amerykańskie Towarzystwo Terapii Poezją, której celem jest propagowanie i rozwój tej gałęzi terapii przez sztukę.

Reiter (1997) wymienia następujące cele terapii poezją:
1)Poprawa zdolności reagowania na wyobrażenia, koncepcje i uczucia przez nie spowodowane.
2)Wzrost rozumienia adekwatnego siebie.
3)Rozwój świadomości relacji interpersonalnych.
4)Poprawa orientacji w rzeczywistości.
5)Wzrost kreatywności, auto ekspresji i poczucia własnej wartości.
6)Wspieranie pozytywnego myślenia i twórczego rozwiązywania problemów.
7)Poprawa komunikacji, zwłaszcza w zakresie zdolności słuchania i mówienia.
8)Integracja różnych aspektów siebie w psychologiczną całość.
9)Uwalnianie napięcia i silnych emocji.
10)Odkrywanie znaczenia poprzez nowe idee, wglądy i informacje.
11)Wspieranie pacjentów w doświadczaniu wyzwalającej i odżywiającej jakości piękna.

W terapii poezją stosuje się najczęściej trzy rodzaje ćwiczeń:
a)W trakcie sesji wykorzystuje się wcześniej istniejąca literaturę.
b)Terapeuta prowadzi klientów przez ćwiczenia pomagające i uczące tworzyć poezję.
c)Grupa, rodzina, czy para tworzy wspólny zbiorowy wiersz.

Na swoich warsztatach stosuje terapię poezją w połączeniu z innymi formami terapii ekspresyjnych: tańcem, rysowaniem mandal, czy terapią dźwiękiem.
Rezultaty są bardzo zachęcające. Poezją staje się często podsumowaniem i kropką nad i dla wielu innych ważnych i głębokich doświadczeń.

Wspólne czytanie inspirujących tekstów poetyckich, czy duchowych takich jak Dezyderata, Modlitwa Świętego Francziszka, czy wiersze Rumiego itd. daje doświadczenia , które trudno jest opisać gdyż słowa, które nie są poezją nie oddadzą w pełni tego nastroju i tych doświadczeń. Pojawia się wrażenie, że budzi się coś w naszych duszach, otwiera w umyśle jakąś furtka.

W innej formie terapii poezją uczyłem uczestników pisać krótkie wiersze w oparciu o ćwiczenie opisane przez mnie w książce Zrelaksuj się i Żyj Twórczo. Mimo początkowego oporu i obaw, czy dadzą sobie radę, uczestnicy szybko odkrywają, że są w stanie pisać krótkie wiersze. Czytaniu tych wierszy w grupie towarzyszy wiele radości. Ta metoda bardzo sprzyja rozwijaniu kreatywności i ekspresji uczestników.

Terapia poezją może zarówno wspierać i wzbogacać inne metody terapeutyczne jak i jest samodzielną metodą pracy terapeutyczej.
Romantyczni poeci widzieli w poezji wielką siłę wpływania na ludzkie dusze i zmieniania świata. Czy mieli racje?

Hafiz perski mędrzec i poeta, napisał:
Poeta to ktoś kto może nalać światło na łyżkę
Podnieść ją
I odżywić
Twoje piękne, spieczone, święte usta.

Można metaforycznie powiedzieć, że poezja pozwala poznać i odżywić duszę światłem. To musi być niezwykle doświadczenie. Warto spróbować.

Mateusz Wiszniewski

Kontakt: mateuszwiszniewski@poczta.onet.pl, 605 35 77 11, 791 927 957